Vragen over aanscherping controle water­kwa­liteit


Indiendatum: aug. 2013

Geacht College van Dijkgraaf en Hoogheemraden van HDSR,

Toelichting

Eind vorige maand zijn in Nieuwegein drie dode zwanen aangetroffen. De dode zwanen werden gevonden in het water van volkstuincomplex De Wiers. Nadat de derde zwaan dood werd aangetroffen en hier melding van werd gemaakt, zorgde het hoogheemraadschap voor doorspoeling van de opgewarmde sloot.

Het water uit de sloot werd door de leden van de tuindersvereniging gebruikt voor het begieten en besproeien van planten. Het bestuur van de tuindersvereniging heeft initiatief genomen om borden te plaatsen, waarmee ze het gebruik van het water voorlopig afraden.

De dood van de zwanen kan door verschillende factoren veroorzaakt zijn. Daarbij is het niet onaannemelijk dat stoffen in het water de dood van de dieren heeft veroorzaakt, zoals bijvoorbeeld botulisme. Hoewel botulisme in een voor mensen gevaarlijke variant zelden voorkomt, vormt deze variant al in een geringe hoeveelheid een ernstige bedreiging voor de menselijke gezondheid. Zo ligt de dodelijke dosis van de door de bacterie afgescheiden toxine voor een volwassene van 75 kilogram op 0,000000015 gram.

De Stichtse Rijnlanden geeft aan dat pas bij grotere hoeveelheden dode watervogels en vissen een onderzoek naar botulisme noodzakelijk wordt geacht.
Pas toen de derde dode zwaan was geborgen werden gemeente en Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden geïnformeerd. In een krantenartikel over de 3 dode zwanen stond een citaat van een uitspraak van bestuurslid Hans de Vos van de tuindersvereniging: ,,De slechte samenwerking tussen gemeente, waterschap en de dierenambulance verbaast me’’.

Naar aanleiding van het voorgaande heeft de fractie van de Partij voor de Dieren de volgende vragen:

1. Bent u met ons van mening dat risico’s voor de volksgezondheid door gebruik van verontreinigd water uitgesloten zouden moeten worden, en dat een belangrijk deel van de verantwoordelijkheid voor de waterkwaliteit en het monitoren ervan bij het waterschap ligt?

2. Bij hoeveel dode watervogels en vissen acht u een onderzoek naar botulisme en/ of de waterkwaliteit noodzakelijk?

3. Bent u met ons van mening dat voordat het water werd doorgespoeld, het zinvol was geweest een monster te nemen van het water en dit te onderzoeken op de aanwezigheid van mogelijke verontreinigingen gezien het gebruik van dit water door het volkstuincomplex? Zo nee, waarom niet?

4. Is er een samenwerkingsprotocol voor de aanpak van botulisme? Zo nee, bent u bereid om hieraan te werken?

5. Bent u bereid om in de toekomst maatwerk te verrichten bij verdenkingen op de waterkwaliteit in situaties waarbij de volksgezondheid in het geding is?

Namens de fractie van de Partij voor de Dieren en hoogachtend,

Wanda Bodewitz

Indiendatum: aug. 2013
Antwoorddatum: 16 aug. 2013

1) Bent u met ons van mening dat de risico’s voor de volksgezondheid door gebruik van verontreinigd water uitgesloten zouden moeten worden, en dat een belangrijk deel van de verantwoordelijkheid voor de waterkwaliteit en het monitoren ervan bij het waterschap ligt?

Antwoord
Deze vraag bestaat uit twee subvragen:
a. De risico’s voor de volksgezondheid door gebruik van verontreinigd water zouden uitgesloten moeten worden (lees: uitgesloten door het waterschap).
Wij zijn niet met u van mening dat risico’s voor de volksgezondheid uitgesloten kunnen worden. Als waterschap streven we naar een goede waterkwaliteit en om potentiële risico’s voor de volksgezondheid te beperken tot een maatschappelijk aanvaardbaar niveau. Beperking van volksgezondheid risico's wordt door het waterschap ingevuld door actief maatregelen te treffen, regels aan het gebruik van het oppervlaktewater te stellen en alert te reageren op incidenten en calamiteiten. Bij het antwoord op de vervolgvragen is nader ingegaan op ons handelen in deze.

b. Een belangrijk deel van de verantwoordelijkheid voor de waterkwaliteit en het monitoren ervan ligt bij het waterschap.
Wij zijn met u van mening dat de algemene verantwoordelijkheid voor het hebben van een overzicht van de waterkwaliteit in ons beheergebied en het monitoren daarvan bij het waterschap Iigt. Wij monitoren niet al het oppervlaktewater in ons beheergebied en ook niet overal alle mogelijk voorkomende verontreinigingen. Voor het reguliere meetnet maken wij een kostenbewuste selectie op basis van gelijke locaties/omstandigheden en parameters. Daarnaast bemonsteren wij zeven zwemwaterlocaties en projectgerichte locaties.

2) Bij hoeveel dode watervogels en vissen acht u een onderzoek naar botulisme en/of de waterkwaliteit noodzakelijk?

Antwoord
Het aantal dode watervogels doet niet ter zake. Bij meldingen van botulisme wordt direct een onderzoek ingesteld. Bij dit onderzoek is het aantal dode dieren feitelijk niet relevant, maar wel de omstandigheden. Onze medewerkers zijn geïnstrueerd inzake het herkennen van de verschijnselen van botulisme en zijn bekend met de te nemen maatregelen op basis van werkafspraken en, wanneer van toepassing, het protocol botulisme bestrijding.

3) Bent u met ons van mening dat voordat het water werd doorgespoeld, het zinvol was geweest een monster te nemen van het water en dit te onderzoeken op de aanwezigheid van mogelijke verontreinigingen gezien het gebruik van dit water door het volkstuinencomplex? Zo nee, waarom niet?

Antwoord
Wij zijn niet met u van mening dat voordat het water werd doorgespoeld, het zinvol was geweest een monster te nemen van het water en dit te onderzoeken op de aanwezigheid van mogelijke verontreiniging. Standaard onderzoek doen naar de botulismebacterie in het water is niet zinvol omdat de bacterie vrijwel in elk oppervlaktewater en waterbodem wordt aangetroffen. Daarnaast dragen bijna alle vissen en watervogels deze bacterie bij zich .Wel kan er voor worden gezorgd dat het uitbreken van botulisme zoveel mogelijk wordt voorkomen en eventuele uitbraken worden beperkt. Belangrijke aspecten hierbij zijn het opruimen van kadavers en het, waar mogelijk, beperken van opwarming van het water en zuurstofloze omstandigheden. Overigens blijkt uit informatie van de Veterinaire Dienst dat in de door het laboratorium in Lelystad onderzochte kadavers van in en nabij oppervlaktewater in Nederland aangetroffen dode dieren nog nimmer de voor de mens gevaarlijke botulisme-variant BE is aangetroffen.

De term “doorspoelen” is in deze casuïstiek wellicht onduidelijk. Het doorspoelen heeft niet tot doel het wegspoelen van de bacterie uit het oppervlaktewater maar is erop gericht de omstandigheden dat de bacterie zich kan ontwikkelen zo ongunstig mogelijk te maken. De bacterie ontwikkelt zich namelijk onder warme en zuurstofloze omstandigheden, dus wordt er geprobeerd met het aanvoeren van koeler en zuurstofrijk oppervlaktewater dit tegen te gaan. Gelet op deze aspecten kan het doorspoelen, ook bij verdenking van botulisme, als preventieve maatregel worden toegepast.

De visuele inspectie gaf aan dat buiten de verdenking van botulisme er geen aanwijzingen of omstandigheden waren die aangaven dat het water verontreinigd zou zijn. Op basis van deze visuele inspectie was er geen aanleiding om verder onderzoek (te laten) doen naar andere verontreinigingen in het water.

4) Is er een samenwerkingsprotocol voor de aanpak van botulisme? Zo nee, bent u bereid hieraan te werken?

Antwoord
Ja, het waterschap heeft een samenwerkingsprotocol. Bij meldingen van botulisme zijn in de dagelijkse praktijk werkafspraken gemaakt[1].

5) Bent u bereid om in de toekomst maatwerk te verrichten bij verdenkingen op de waterkwaliteit in situaties waarbij de volksgezondheid in het geding is?

Antwoord
Het waterschap is niet alleen bereid, maar het is de taak van het waterschap om in situaties waarbij de volksgezondheid in het geding is en die zijn gerelateerd aan de waterschapstaken, de hiervoor verantwoordelijke overheidsinstanties snel en juist te informeren zodat zij adequate maatregelen kunnen treffen. Dit geldt niet alleen voor de toekomst, maar is nu al onderdeel van onze werkpraktijk. De wijze waarop een Incident wordt afgehandeld wordt deels ingevuld door al vastgestelde protocollen (zie antwoord vragen 2 en 4), maar ook is maatwerk noodzakelijk wat niet in protocollen te vatten is

Help mee aan een betere wereld

    Word lid Doneer